PRAWIDŁOWA POSTAWA CIAŁA TROSKĄ WSZYSTKICH NAUCZYCIELI

 

 

W bieżącym roku akcja charytatywna POLSATU ''Podaruj Dzieciom Słońce''poświęcona jest wadom postawy. Składa się ona z dwóch głównych elementów: zbierania funduszy na zakup nowoczesnego sprzętu niezbędnego do leczenia skrzywień kręgosłupa
u dzieci oraz programu edukacyjno-informacyjnego skierowanego do nauczycieli w szkołach podstawowych, a także do rodziców uczniów.

Również i my chcemy przyłączyć się do tej akcji. Wady postawy związane z różnie nasilonymi deformacjami kręgosłupa występują u co drugiego dziecka. Te bardziej nasilone,  zwane skoliozami, stanowią w naszym kraju poważny i nadal nierozwiązany problem diagnostyczny i leczniczy. Problem ten dotyczy również dzieci naszej szkoły. We wrześniu w ramach profilaktyki badaniami postawy ciała objęci zostali uczniowie klas szóstych. Wyniki badań są przerażające. Analiza wyników wykazała, iż u 63 badanych wykryto 96 wad.

Najczęściej występującymi wadami były:

ˇ      skolioza stwierdzona u 48 badanych co stanowi 76%,

ˇ      asymetria barków i łopatek występowała u 13 osób co stanowi 20%,

ˇ      wady w obrębie kończyn dolnych zaobserwowano u 35 dzieci czyli 55%.

Oznacza to, że niektóre dzieci mają zarówno skoliozę jak i wadę kończyn dolnych. Tylko 2 dzieci nie ma wad, co stanowi zaledwie 3% ogółu uczniów, 97% ma wady.     

Z kolei w październiku w O P Z i SD przebadane zostały klasy 0

ˇ      0A - na 23 osoby  u 17 osób stwierdzono wady 74%

ˇ      OB - na 22 osoby u 17 osób stwierdzono 77%

Wnioski są proste, rośnie nam chore społeczeństwo, czy będzie zdolne do pracy?

Wobec takiej diagnozy stanu zdrowotności młodego pokolenia trudno przejść obojętnie. Jednym z warunków normalnego rozwoju i zdrowia człowieka jest sprawa jego prawidłowej postawy, jest ona wskaźnikiem statycznej i dynamicznej sprawności ciała.

Jest wiele definicji postawy ciała, przytoczę niektóre z nich:

„Przez prawidłową postawę należy rozumieć taką, której układ poszczególnych odcinków ciała względem siebie jest zharmonizowany, a utrzymanie jej wymaga minimalnego napięcia układu mięśniowego i nerwowego„

„Postawa prawidłowa to taki kształt ciała wynikający z budowy i nawykowego usytuowania poszczególnych jego części, który sprzyja podstawowym funkcjom organizmu.”

 

Obserwując uważnie dzieci, młodzież i dorosłych zauważyć możemy, że sprawność organizmu i jego zdolność do pracy jest w poważnej mierze uzależniona od postawy ciała. Jest to zupełnie zrozumiałe, gdyż mięśnie i narządy wewnętrzne mają wtedy lepsze warunki do pracy.

Prawidłowa postawa to także estetyczna sylwetka osobnika, harmonijne wykonywanie ruchów, z poprawną postawą wiąże się także pogodny nastrój, postawa w dużej mierze odzwierciedla stan psychiczny dziecka.

Dobre samopoczucie, radość, chęć dobrej prezentacji słownej, wszystko to co tonizuje człowieka pobudza do przyjęcia lepszej postawy. Niestety warunki, w których żyjemy, niedostatek ruchu, telewizja, komputery, czynniki psychiczne, trema, lęk, przygnębienie, wady wzroku i słuchu powodują, że nasze dzieci nie zawsze rosną i rozwijają się prawidłowo. Mała aktywność ruchowa powoduje, że mięśnie są słabsze, a układ krążenia, oddechowy mniej wydolny, czyli podstawowe funkcje organizmu zostają upośledzone.

Postęp cywilizacji pociąga za sobą już od wczesnego dzieciństwa stałe przeciążenie kręgosłupa. Organizm dzieci staje się przez to bardziej podatny na niekorzystne zmiany.

Wady postawy w postaci popularnego garbienia, asymetrii barków i łopatek, skrzywienia kręgosłupa, płaskostopia, koślawości kolan i stóp powoduje nie tylko defekty urody, ale przyczyniają się do pogorszenia sprawności i wydolności organizmu, zostaje zaburzona statyka ciała, zakres ruchu w stawach ograniczony. Badania wykazują, że co 3 dziecko posiada niską wydolność fizyczną, a 46% wykazuje bardzo słabą sprawność ruchową.   

Za postawę nieprawidłową uważa się wszelkie nieprawidłowości sposobu trzymania się w pozycji stojącej, manifestujące się odmiennym od normalnego układem ciała, odchylenia te są odwracalne. Najczęściej występującą wadą jest zniekształcenie kręgosłupa – skolioza. (komentarz)

Trzonem postawy ciała jest kręgosłup, od tyłu powinien przedstawiać obraz prostej pionowo ustawionej kolumny. Wszystkie odstępstwa od pionu to sygnał ostrzegawczy, skrzywiony kręgosłup tworzy wygięcie zwrócone wypukłością w prawą lub lewą stronę, skrzywienie przybiera kształt  litery C lub S. Większość skolioz (90%) to skoliozy idiopatyczne. Przyczynę ich powstania upatruje się w trzech sferach do których należą:

ˇ        czynniki środowiskowe – ograniczenie aktywności ruchowej na rzecz siedzącego trybu życia. Na 12 – 15 godzinny dzień dziecka, dziecko przeciętnie 6 godzin siedzi
w szkole, 2 – 3 godziny odrabia lekcje, około 3 godzin ogląda program telewizyjny lub gra w gry komputerowe, jedną godzinę spożywa posiłek (11 godzin w pozycji siedzącej). 

ˇ        czynniki morfologiczne –  zaburzenia napięcia mięśni, jedne ulegają nadmiernemu skróceniu inne wydłużeniu.

ˇ        czynniki fizjologiczne – niedbała pozycja siedząca, stojąca lub leżąca, noszenie ciężkich plecaków z podręcznikami.

Postęp skoliozy związany jest z okresem przyspieszonego wzrostu dziecka między 7 – 8 
i 12 – 13 rokiem życia, szczególnie przed okresem dojrzewania.

Postawę ciała w dużej mierze kształtuje środowisko, środowiskiem ucznia jest szkoła,  uczniowie spędzają w niej wiele czasu, dlatego dzieci z wadami wymagają szczególnej troski wychowawców. Niezmiernie ważnym zadaniem nauczycieli jest dbałość o poprawną postawę uczniów. Prawidłowa postawa ciała powinna być nie tylko sprawą nauczycielka gimnastyki korekcyjnej i wychowania fizycznego, powinna być ustawiczną i wspólną troską ogółu wychowawców. Ta troska powinna być  jednym z podstawowych nakazów naszej pracy.  

Wdrażać powinniśmy dziecko do poprawnego trzymania się we wszystkich okolicznościach życia codziennego, podczas siedzenia w ławce, odpowiedzi ustnej, w czasie chodzenia. Wyrobienie nawyku utrzymania przez uczniów prawidłowej postawy siedzącej jest możliwe dzięki przestrzeganiu następujących zasad:

-         tułów powinien  być prosty, odcinek lędźwiowy i dolny piersiowy oparty, oddalony od blatu 3-5 cm,

-         nogi powinny całymi stopami dotykać podłoża,

-         głowa powinna być nieznacznie pochylona nad stołem, zaś odległość oczu od końca pióra powinna wynosić 30-35cm,

-         łokcie nie powinny leżeć na stole, ale nieco wystawać poza jego brzeg,

-         w czasie czytania dziecko powinno siedzieć prosto i nie pochylać się.

 

Jeżeli chodzi o prawidłową postawę w czasie stania to zwracamy uwagę na poszczególne elementy ciała:

-         głowa prosto ustawiona w przedłużeniu tułowia,

-         barki opuszczone i  odchylone w tył, ramiona w rotacji zewnętrznej, brzuch wciągnięty,

-         pośladki  ściśnięte,

-         stopy ustawione równolegle, symetrycznie,

-         pamiętamy, nie zakładamy rąk z tyłu.

 

Dbałość o dobrą postawę powinna obowiązywać na każdej lekcji. Skutecznym i niezbędnym środkiem w walce o prawidłowa postawę ciała są systematycznie stosowane przerwy śródlekcyjne 2-3min. Pozwalają one rozluźnić i wzmocnić mięśnie i dają im możliwość regeneracji sił. Proces korygowania wad jest procesem długotrwałym, bez udziału nas wszystkich niemożliwy. Zachęcajmy dzieci do regularnej aktywności ruchowej, która jest nie tylko najlepszą formą zapobiegania wadom postawy, ale terapią wielu chorób i zaburzeń, w tym otyłości.

KAŻDA GODZINA RUCHU TO DWIE GODZINY DŁUŻSZEGO ŻYCIA

Pamiętajmy  również, że prawidłowa  postawa ciała to wyraz pełnego zdrowia psychicznego i fizycznego dziecka.

 

 

 

opracowanie:

        Jolanta Sitek

Maria Rauland